Μια τετράωρη εκδήλωση αφιερωμένη στον Ιωάννη Καποδίστρια πραγματοποιήθηκε τη Δευτέρα 19 Οκτωβρίου 2026 από τη Σχολή Γονέων – Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κατερίνης, με μουσική, μαγνητοσκοπημένη σύνδεση με τον σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, εισήγηση του Δρ Φάνη Μαλκίδη και προβολή της ταινίας «Καποδίστριας». Η εκδήλωση έγινε σε συνδιοργάνωση με τη Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση Πιερίας.
Στο πρόγραμμα συμμετείχε ο τραγουδιστής Γιάννης Χαρίσης με το συγκρότημά του, ενώ ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η μαγνητοσκοπημένη σύνδεση με τον σκηνοθέτη Γιάννη Σμαραγδή, ο οποίος αναφέρθηκε στην ταινία «Καποδίστριας» και στη σχέση του με το ιστορικό πρόσωπο του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας.
«Έκανα την ταινία αυτή βάζοντας την ψυχή μου, τη ζωή μου», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Γιάννης Σμαραγδής.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας μέσα από την εκδήλωση
Στην παρουσίαση του Δρ Φάνη Μαλκίδη αναδείχθηκαν πλευρές της προσωπικότητας και της πολιτικής διαδρομής του Ιωάννη Καποδίστρια, με έμφαση στην προσφορά του προς την Ελλάδα, την αντίστασή του στις ξένες παρεμβάσεις και την επιλογή του να διαθέσει την προσωπική του περιουσία για τις ανάγκες του νεοσύστατου ελληνικού κράτους.
Μεταξύ άλλων, ο Δρ Φάνης Μαλκίδης σημείωσε:
«Τα έδωσε όλα για την Πατρίδα. Μπήκε πλούσιος και βγήκε φτωχός. Όταν μπήκε στην πολιτική είχε 17 σπίτια. Πέθανε με μηδέν σπίτια!»
Παράλληλα, τόνισε ότι ο Καποδίστριας αντιστάθηκε στους ξένους και στους ελληνόφωνους συνεργάτες τους και υπογράμμισε ότι είναι ο μοναδικός που έμεινε στην Ιστορία ως Κυβερνήτης.
Ο Ιωάννης Καποδίστριας παρουσιάστηκε ως μια σημαντική ελληνική προσωπικότητα, οραματιστής πολιτικός και άνθρωπος με έντονο πατριωτικό και θρησκευτικό υπόβαθρο. Ο χαρακτηρισμός «Άγιος της πολιτικής» χρησιμοποιήθηκε για να αποτυπώσει την ιδιαίτερη θέση που κατέχει στη νεότερη ελληνική ιστορία.
Ο Καποδίστριας ως γιατρός
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε και στην ιατρική ιδιότητα του Ιωάννη Καποδίστρια. Έφυγε από την Κέρκυρα και πήγε στην Ιταλία για να σπουδάσει ιατρική, έχοντας ως στόχο την προσφορά στον πάσχοντα άνθρωπο.
Για ένα διάστημα άσκησε την ιατρική αφιλοκερδώς και ανιδιοτελώς, ακολουθώντας τον όρκο του Ιπποκράτη ως τρόπο ζωής και νοοτροπία. Στην εκδήλωση έγινε σύνδεση της ιατρικής με την πολιτική, με την επισήμανση ότι η πρόληψη είναι προτιμότερη από τη θεραπεία και ότι η ίδια λογική μπορεί να εφαρμοστεί και στη διαχείριση κρίσιμων πολιτικών καταστάσεων.
Στο πλαίσιο αυτό έγινε αναφορά σε ιστορικές περιόδους και γεγονότα όπως η Μικρασιατική Καταστροφή, ο Εμφύλιος και τα Ίμια.
Η δολοφονία του Ιωάννη Καποδίστρια
Ο Ιωάννης Καποδίστριας δολοφονήθηκε στις 27 Σεπτεμβρίου 1831, έξω από τον Ιερό Ναό του Αγίου Σπυρίδωνος στο Ναύπλιο, ενώ κατευθυνόταν στον Όρθρο. Δράστες ήταν οι Κωνσταντίνος και Γεώργιος Μαυρομιχάλης. Ήταν μόλις 54 ετών.
Η παρουσίαση υπογράμμισε ότι στα λίγα, αλλά έντονα και δημιουργικά χρόνια της ζωής του, ο Καποδίστριας συμπύκνωσε μια ιδιαίτερα σημαντική πολιτική και κοινωνική προσφορά.
Στο πρόσωπό του, όπως επισημάνθηκε, συνυπήρχαν ο πατριωτισμός και η Ορθοδοξία. Ο πατριωτισμός του συνδέθηκε με τις επιστολές και τα υπομνήματα που απέστειλε προς τις Μεγάλες Δυνάμεις, την Αγγλία, τη Ρωσία και τη Γαλλία, διαμαρτυρόμενος για το Πρωτόκολλο του Λονδίνου της 3ης Φεβρουαρίου 1830, το οποίο αναγνώριζε την ανεξαρτησία της Ελλάδας, αλλά περιόριζε τα σύνορά της στη γραμμή Αχελώου – Σπερχειού.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάστηκε η θέση ότι η Ελλάδα όφειλε να ανακτήσει την ιστορική της πατρίδα.
Το θρησκευτικό στοιχείο αναδείχθηκε μέσα από επιστολή που έστειλε ο Καποδίστριας στον πατέρα του όταν βρισκόταν στην Αγία Πετρούπολη, όπου αναφερόταν στη σιωπή, την αγρυπνία και την υπομονή. Τα συγκεκριμένα λόγια παρουσιάστηκαν ως ενδεικτικά της βαθιάς θρησκευτικής του στάσης.
Η προσφορά του στην Ελβετία
Ιδιαίτερη θέση στην εκδήλωση είχε η αναφορά στη συμβολή του Καποδίστρια στη διαμόρφωση της σύγχρονης Ελβετίας. Κατά την περίοδο 1813-1815 συνέβαλε καθοριστικά στην προσπάθεια διαμόρφωσης μιας ενωμένης, ανεξάρτητης και ουδέτερης ομοσπονδίας.
Η προσφορά αυτή, όπως επισημάνθηκε, είναι ακριβέστερο να περιγράφεται ως προσφορά και θυσία και όχι απλώς ως «καριέρα». Ο Καποδίστριας αφιερώθηκε στην υπηρεσία ενός λαού που επιδίωκε να αποκτήσει ξανά ταυτότητα και πατρίδα.
Στην εκδήλωση διατυπώθηκε επίσης η άποψη ότι η πολιτική ηγεσία της Ελλάδας θα μπορούσε να είχε διαφορετική πορεία εάν διέθετε τη διάσταση οικουμενικότητας που χαρακτήριζε τον Καποδίστρια.
Η εκλογή του ως πρώτου Κυβερνήτη
Το 1827, η Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας εξέλεξε ομόφωνα τον Ιωάννη Καποδίστρια πρώτο Κυβερνήτη της Ελλάδας, με επταετή θητεία.
Η εκλογή του παρουσιάστηκε ως γεγονός που προκάλεσε ενθουσιασμό στον λαό και ανησυχία στους κοτζαμπάσηδες. Ο ιστορικός Νικόλαος Κασομούλης αποδίδει χαρακτηριστικά την αντίδραση με τη φράση: «Ο λαός χαιρόταν και οι κοτζαμπάσηδες έπεσαν σε μελαγχολία».
Για πρώτη φορά, όπως επισημάνθηκε, ο ελληνισμός απέκτησε έναν πολιτικό ηγέτη με διεθνή ακτινοβολία, ο οποίος, παρά την οικονομική του επιφάνεια, πέθανε φτωχός έχοντας διαθέσει την προσωπική του περιουσία για τις ανάγκες του νεοσύστατου κράτους.
Χαρακτηριστική είναι η φράση που αποδίδεται στον Καποδίστρια: «Όταν οι Έλληνες πεινούν, εγώ δεν μπορώ να πληρώνομαι», με την οποία αρνήθηκε να δεχτεί την ετήσια χρηματική αποζημίωση που είχε ορίσει η Εθνοσυνέλευση.
Η σύγκρουση με τους ξένους και τους εσωτερικούς αντιπάλους
Η πολιτική του Καποδίστρια, σύμφωνα με την παρουσίαση, προκάλεσε ισχυρές αντιδράσεις. Αντιστάθηκε στον εμφύλιο σπαραγμό, στις παρεμβάσεις των ξένων «προστατών» και «συμμάχων», αλλά και στους ελληνόφωνους συνεργάτες τους.
Η δολοφονία του προκάλεσε έντονες αντιδράσεις και σε πρόσωπα που είχαν διαφορετικές πολιτικές θέσεις από εκείνον.
Ο Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, μετά τη δολοφονία, φέρεται να είπε: «Ανάθεμα στους Αγγλογάλλους που ήταν η αιτία και εγώ έχασα τους δικούς μου και το έθνος έναν άνθρωπο που δεν θα τον ματαβρεί και το αίμα του με παιδεύει μέχρι τώρα…».
Ο Εϋνάρδος, ο Ελβετός τραπεζίτης, φιλέλληνας και προσωπικός φίλος του Καποδίστρια, συγκλονίστηκε από τη δολοφονία του. Η φράση που αποδίδεται σε εκείνον αποτυπώνει το μέγεθος της απώλειας: «Όστις δολοφόνησε τον Καποδίστρια, δολοφόνησε την πατρίδα του. Ο θάνατός του είναι συμφορά για την Ελλάδα και δυστύχημα ευρωπαϊκόν».
Ο στρατηγός Μακρυγιάννης, παρότι είχε ασκήσει σκληρή κριτική στον Καποδίστρια και υπήρξε πολιτικός του αντίπαλος, καταδίκασε τη δολοφονία του. Στα απομνημονεύματά του τη χαρακτήρισε πράξη κακή και καταστροφική για το Έθνος, υποστηρίζοντας ότι όσοι τον σκότωσαν έβλαψαν την πατρίδα τους.
Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, από τους πιο ένθερμους υποστηρικτές του, έγραψε στα απομνημονεύματά του: «Ο Καποδίστριας κυβέρνησε αγγελικώς, πλην οι Έλληνες δεν ήθελαν να κυβερνηθούν αγγελικώς διότι ήθελαν ο καθείς να κάνει το δικό του».
Η κινηματογραφική προσέγγιση του Γιάννη Σμαραγδή
Η βραδιά ολοκληρώθηκε με την προβολή της ταινίας «Καποδίστριας» του Γιάννη Σμαραγδή, δίνοντας στους φίλους της Σχολής Γονέων – Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κατερίνης την ευκαιρία να γνωρίσουν κινηματογραφικά την προσωπικότητα και την πορεία του πρώτου Κυβερνήτη της Ελλάδας.
Η μαγνητοσκοπημένη παρέμβαση του σκηνοθέτη αποτέλεσε ξεχωριστό σημείο της εκδήλωσης, με τον Γιάννη Σμαραγδή να δηλώνει χαρακτηριστικά ότι έκανε την ταινία «βάζοντας την ψυχή μου, τη ζωή μου».
Η επόμενη εκδήλωση
Η επόμενη εκδήλωση της Σχολής Γονέων – Ανοικτό Πανεπιστήμιο Κατερίνης θα πραγματοποιηθεί τη Δευτέρα 2 Νοεμβρίου με θέμα «Κοινοκτημοσύνη & Ατομική Ιδιοκτησία στην Ανθρώπινη Ιστορία».
Επίσημη ομιλήτρια και προσκεκλημένη θα είναι η ομότιμη καθηγήτρια Ιστορίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Μαρία Ευθυμίου.
Η εκδήλωση θα πραγματοποιηθεί σε συνδιοργάνωση με την OPTO HELLAS και το Λύκειο Ελληνίδων Κατερίνης.
