Τα πρόσφατα ακραία καιρικά φαινόμενα στην Κρήτη έφεραν ξανά στο προσκήνιο ένα κρίσιμο ζήτημα: πόσο έτοιμη είναι η Ελλάδα να παρακολουθεί με ακρίβεια την εξέλιξη επικίνδυνων καιρικών φαινομένων και να προειδοποιεί εγκαίρως πολίτες και αρμόδιες υπηρεσίες;
Το ζήτημα είχε θέσει ήδη από την 1η Ιουλίου 2026 στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ, Σάκης Αρναούτογλου, ζητώντας συγκεκριμένες απαντήσεις για την αξιοποίηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων που κατευθύνονται σε μετεωρολογικά ραντάρ, μετρητικούς σταθμούς και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης στην Ελλάδα.
Στη γραπτή ερώτησή του, ο Σάκης Αρναούτογλου επισήμαινε ότι, παρά τις επανειλημμένες ανακοινώσεις και τις σημαντικές ευρωπαϊκές χρηματοδοτήσεις, η επιχειρησιακή εικόνα παρέμενε προβληματική και ζητούσε από την Κομισιόν να απαντήσει εάν τα συγχρηματοδοτούμενα συστήματα έχουν πράγματι παραδοθεί, εγκατασταθεί και τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία, με μετρήσιμους δείκτες διαθεσιμότητας και αξιοπιστίας.
Η απάντηση του Εκτελεστικού Αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Raffaele Fitto, δίνει συγκεκριμένα στοιχεία για τις χρηματοδοτήσεις, αλλά αφήνει ανοιχτό ακριβώς το κρίσιμο ερώτημα: τι λειτουργεί σήμερα στην πράξη;
Η Κομισιόν διευκρινίζει καταρχάς ότι το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης αποτελεί εθνική αρμοδιότητα, ενώ η Ευρωπαϊκή Ένωση υποστηρίζει τα κράτη μέλη με εργαλεία παρακολούθησης, ανίχνευσης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης.
Παράλληλα, αποκαλύπτει ότι μέσω του προγράμματος «Πολιτική Προστασία», συνολικού προϋπολογισμού 713 εκατ. ευρώ, χρηματοδοτούνται:
● 10,7 εκατ. ευρώ για την προμήθεια σταθμών παροχής κλιματολογικών δεδομένων, με ολοκλήρωση έως το τέλος του 2026.
● 14,4 εκατ. ευρώ για εξοπλισμό συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης απέναντι σε κινδύνους που συνδέονται με το κλίμα, με ολοκλήρωση έως τα μέσα του 2027.
Πρόκειται για 25,1 εκατ. ευρώ μόνο για τις δύο συγκεκριμένες παρεμβάσεις.
Επιπλέον, μέσω του Ελληνικού Σχεδίου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας χρηματοδοτούνται ευρύτερες υποδομές που συνδέονται με την παρακολούθηση και αντιμετώπιση φυσικών καταστροφών: το μέτρο «Μικροί Δορυφόροι», ύψους 550 εκατ. ευρώ, που περιλαμβάνει την ανάπτυξη συστοιχίας δορυφόρων γεωσκόπησης για την ανίχνευση και παρακολούθηση καταστροφών, καθώς και το TH²ORAX, ύψους 50 εκατ. ευρώ, για την ανάπτυξη συστήματος πληροφόρησης σε πραγματικό χρόνο κατά την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης.
Η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι θα αξιολογήσει την ολοκλήρωση των συγκεκριμένων έργων έως το τέλος του 2026.
Η απάντηση, ωστόσο, δεν επιβεβαιώνει ότι τα συστήματα για τα οποία ρώτησε ο Σάκης Αρναούτογλου έχουν ήδη παραδοθεί, εγκατασταθεί και τεθεί σε πλήρη επιχειρησιακή λειτουργία.
Και αυτό δημιουργεί συγκεκριμένα ερωτήματα προς την Ελληνική Κυβέρνηση:
Ποια συστήματα λειτουργούν σήμερα; Ποιοι σταθμοί έχουν εγκατασταθεί; Σε ποιο στάδιο βρίσκονται οι προμήθειες; Πότε θα υπάρχει πλήρης επιχειρησιακή κάλυψη και πώς αξιοποιούνται σήμερα οι διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι για την προστασία των πολιτών;
Με αφορμή την απάντηση της Κομισιόν ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ δήλωσε:
«Τα πρόσφατα γεγονότα στην Κρήτη υπενθυμίζουν με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο ότι απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα ο χρόνος είναι κρίσιμος.
Η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ξεκαθαρίζει δύο πράγματα. Πρώτον, ότι σημαντικοί ευρωπαϊκοί πόροι είναι διαθέσιμοι. Και δεύτερον, ότι η έγκαιρη προειδοποίηση αποτελεί εθνική αρμοδιότητα.
Άρα το ερώτημα προς την Κυβέρνηση είναι απλό: με τόσα εκατομμύρια διαθέσιμα, τι λειτουργεί σήμερα στην πράξη;
Δεν αρκούν οι προϋπολογισμοί, οι συμβάσεις και οι εξαγγελίες. Χρειαζόμαστε ραντάρ, σταθμούς και συστήματα που να λειτουργούν επιχειρησιακά, να παρέχουν αξιόπιστα δεδομένα και να δίνουν στις αρμόδιες υπηρεσίες και στους πολίτες τον πολύτιμο χρόνο που χρειάζονται.
Και κάτι ακόμη: όταν η ίδια η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αναφέρει ότι θα αξιολογήσει την ολοκλήρωση αυτών των έργων έως το τέλος του 2026, η Ελληνική Κυβέρνηση οφείλει να ενημερώσει με πλήρη διαφάνεια τους πολίτες για το πού ακριβώς βρισκόμαστε σήμερα.
Τα ακραία φαινόμενα δεν περιμένουν να ολοκληρωθούν οι διαδικασίες. Και η πρόληψη δεν μπορεί να ενεργοποιείται μετά την καταστροφή.
Τα ευρωπαϊκά χρήματα υπάρχουν. Αυτό που πρέπει να υπάρχει εγκαίρως είναι και τα εργαλεία που προστατεύουν τον πολίτη.»
Ακολοθούν η ερώτηση και η απάντηση:
Ερώτηση με αίτημα γραπτής απάντησης E-002722/2026
προς την Επιτροπή
Άρθρο 144 του Κανονισμού
Σάκης Αρναούτογλου (S&D)
Θέμα: Αναποτελεσματική αξιοποίηση ευρωπαϊκών κονδυλίων για μετεωρολογικά ραντάρ και συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης στην Ελλάδα
Στο πλαίσιο ευρωπαϊκά χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων πολιτικής προστασίας και ανθεκτικότητας, η Ελλάδα έχει εξαγγείλει σημαντικές προμήθειες μετεωρολογικών ραντάρ, μετρητικών σταθμών και συστημάτων nowcasting για την έγκαιρη προειδοποίηση έναντι ακραίων καιρικών φαινομένων. Δημόσιες πηγές αναφέρουν έργα χρηματοδοτούμενα από το Ταμείο Ανάκαμψης, το ΕΣΠΑ και το Πρόγραμμα «Πολιτική Προστασία 2021–2027», με αντικείμενο την αντικατάσταση απαρχαιωμένων ραντάρ και την επέκταση του εθνικού δικτύου.
Ωστόσο, παρά τις επανειλημμένες ανακοινώσεις, η επιχειρησιακή εικόνα παραμένει προβληματική: η χώρα εισέρχεται σε ακόμη μία θερινή περίοδο χωρίς αξιόπιστο και λειτουργικό δίκτυο μετεωρολογικών ραντάρ, ενώ πολίτες, επισκέπτες, αγρότες και υπηρεσίες πολιτικής προστασίας εκτίθενται σε καταιγίδες, πλημμυρικά επεισόδια και άλλα ακραία φαινόμενα χωρίς επαρκή χωροχρονική προειδοποίηση.
Ερωτάται η Επιτροπή:
1. Διαθέτει αναλυτικά στοιχεία για το πόσα ευρωπαϊκά κονδύλια έχουν δεσμευθεί, συμβασιοποιηθεί και καταβληθεί στην Ελλάδα για μετεωρολογικά ραντάρ, σταθμούς και συναφή συστήματα προειδοποίησης από το 2019 έως σήμερα;
2. Έχει ελέγξει αν τα συγχρηματοδοτούμενα συστήματα έχουν πράγματι παραδοθεί, εγκατασταθεί και τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία, με μετρήσιμους δείκτες διαθεσιμότητας και αξιοπιστίας;
3. Με ποιον τρόπο μπορεί η Επιτροπή να συνδράμει τις ελληνικές αρχές, τεχνικά και θεσμικά, ώστε να επιταχυνθεί η πλήρης επιχειρησιακή λειτουργία των συγχρηματοδοτούμενων μετεωρολογικών ραντάρ και συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, με σαφές χρονοδιάγραμμα και διαφανή ενημέρωση των πολιτών;
Κατάθεση: 1.7.2026
PE790.623v01-00
ELE-002722/2026 Απάντηση του εκτελεστικού αντιπροέδρου κ. Fitto εξ ονόματος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
Παρότι το σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης συνιστά εθνική αρμοδιότητα, ο μηχανισμός πολιτικής προστασίας της Ένωσης παρέχει στην Επιτροπή τη δυνατότητα να στηρίζει τα κράτη μέλη μέσω της ανάπτυξης διάφορων βασικών εργαλείων παρακολούθησης, ανίχνευσης, ετοιμότητας και αντιμετώπισης, όπως το ευρωπαϊκό σύστημα πληροφόρησης για τις δασικές πυρκαγιές, το ευρωπαϊκό σύστημα προειδοποίησης για τις πλημμύρες και το ευρωπαϊκό παρατηρητήριο για την ξηρασία στο πλαίσιο του Copernicus.
Στο πλαίσιο της πολιτικής συνοχής, έχουν χρηματοδοτηθεί μέσω του προγράμματος «Πολιτική Προστασία» (συνολικού προϋπολογισμού 713 εκατ. EUR) τα ακόλουθα έργα: i) η προμήθεια σταθμών παροχής κλιματολογικών δεδομένων (ύψους 10,7 εκατ. EUR, με ημερομηνία ολοκλήρωσης έως το τέλος του 2026)· και ii) η προμήθεια εξοπλισμών συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για την αντιμετώπιση κινδύνων που συνδέονται με το κλίμα (ύψους 14,4 εκατ. EUR, με ημερομηνία ολοκλήρωσης έως τα μέσα του 2027).
Επιπλέον, το σχέδιο ανάκαμψης και ανθεκτικότητας της Ελλάδας παρέχει χρηματοδότηση για την ενίσχυση της παρακολούθησης των καιρικών φαινομένων και του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης της χώρας: το μέτρο «Μικροί δορυφόροι» (550 εκατ. EUR) χρηματοδοτεί, μεταξύ άλλων, την ανάπτυξη συστοιχίας δορυφόρων γεωσκόπησης για την ανίχνευση και την παρακολούθηση καταστροφών· το μέτρο TH²ORAX (50 εκατ. EUR) χρηματοδοτεί την ανάπτυξη συστήματος ενημέρωσης για την κατάσταση που επικρατεί, σε πραγματικό χρόνο, για την αντιμετώπιση καταστάσεων έκτακτης ανάγκης, ιδίως κινδύνων που συνδέονται με το κλίμα. Η Επιτροπή θα αξιολογήσει την ολοκλήρωση των ανωτέρω έργων έως το τέλος του 2026.
